Strona główna > Artykuł

Tadeusz Peiper. Twórca Awangardy Krakowskiej

polskieradio.pl

10 listopada 1969 roku zmarł Tadeusz Peiper, poeta, teoretyk poezji, założyciel czasopisma "Zwrotnica".

Tadeusz Peiper (1901)fot. Wikimedia Commons/dp

- W tradycji polskiej poezji nie było kogoś, kto niezależnie od tego, co tak bardzo kochamy - od natchnień, od intuicji - miał podejście, które nazywamy czysto warsztatowym. Podejście kogoś, kto był konstruktorem, matematykiem słów. Kimś takim, być może pierwszym w historii polskie poezji, był Tadeusz Peiper - mówił na antenie Polskiego Radia poeta i krytyk Piotr Matywiecki.


Audycja Joanny Szwedowskiej z cyklu "Szkic do portretu" poświęcona postaci Tadeusza Peipera (PR 10.12.1999)

 

Na łamach "Zwrotnicy" publikowali swe wiersze poeci, którzy stworzyli grupę literacką Awangardy Krakowskiej. Wśród nich byli m.in. Julian Przyboś, Adam Ważyk i właśnie Tadeusz Peiper. Urodzony 3 maja 1891 roku w Krakowie założyciel "Zwrotnicy" był dla młodszych kolegów autorytetem. Sam Peiper zdawał się odczuwać wynikającą z tego faktu odpowiedzialność.

- Z całą świadomością i żarliwością swego powołania podjął się i praktykował rolę prekursora - mówił w audycji po śmierci Peipera poeta Stefan Flukowski.


Stefan Flukowski o Tadeuszu Peiperze (PR 14.11.1969)

 

W twórczości Peipera kluczową rolę pełniła poprawność gramatyczna i składniowa. "Poezja to tworzenie pięknych zdań" - pisał Tadeusz Peiper. To również on ukuł podstawy programu Awangardy Krakowskiej ujęte w hasło 3xM: "miasto, masa, maszyna", w czym widoczna jest inspiracja futuryzmem, wielbiącym prędkość i technologię.

Peiper przeżył II wojnę światową w więzieniach NKWD i sowieckich łagrach. Do kraju wrócił w 1944 roku. Pod koniec życia zapadł na chorobę psychiczną. Przez wiele powojennych lat żył w Warszawie w odosobnieniu, tworzył, ale zabraniał wydawania nowych dzieł i wznawiania wydań przedwojennej twórczości.

bm