Data publikacji:
2026-03-30
Strona główna > Artykuł
Audycja "Noc z reportażem" i "Dziewięć liter", "Pejzaż sentymentalny", "Ostatnia akcja" i "Tomasz i Thomas"
Studio Reportażu i Dokumentu
W reportażu "Dziewięć liter" historia znikającego rzemiosła typograficznego w Lublinie. Reportaż "Pejzaż sentymentalny" zabiera w świat odchodzącej kultury chłopskiej, ukazując jej dawną spójność, rytm natury i stopniowy rozpad pod naporem nowoczesności. Antoni Rokicki w "Ostatniej akcji" opowiada o dramatycznej strażackiej akcji ratunkowej, a Hanna Dołęgowska o niezwykłej drodze Tomasza Łukaszuka, chłopca z Gdyni, który po emigracji do Kanady stał się Thomasem i jednym z najbardziej rozpoznawalnych polityków Alberty.
zdjęcie ilustracyjnefot. shutterstock
"Dziewięć liter" - reportaż Katarzyny Michalak z Polskiego Radia Lublin
Działająca przy lubelskim "Domu Słów" Izba Drukarstwa to wyjątkowe miejsce na kulturalnej mapie Lublina. Znajduje się tu ekspozycja, na którą składają się stare maszyny drukarskie, które cały czas są w użyciu. Pracuje na nich artysta zecer Robert Sawa. Posługując się dawnymi technikami typograficznymi, tworzy on unikalne afisze oraz druki akcydensowe. Często opowiada o znikającym rzemiośle podczas warsztatów dla młodzieży. Niepowtarzalna sztuka Roberta Sawy jest wyrazem nie tylko rzadkich umiejętności, ale również głębokiego namysłu nad wartością słowa. Sam artysta jest jednak pełen wątpliwości co do rangi swojej pracy.
"Pejzaż sentymentalny" - reportaż Krzysztofa Wyrzykowskiego
Reportaż zabiera w podróż do świata, który, jak pisał w jednym ze swoich esejów Wiesław Myśliwski, odszedł już w cień historii. Do świata kultury chłopskiej, niegdyś zwartej, samowystarczalnej i zakorzenionej w rytmie natury oraz małych wspólnot. Myśliwski, wybitny prozaik i eseista, ogłosił jej śmierć nie dlatego, że ludzie zniknęli, lecz dlatego, że zniknęły warunki, które tę kulturę podtrzymywały. Ograniczony, przewidywalny świat wsi rozpadł się wraz z nadejściem nowoczesności, a telewizja otworzyła okna na "wszędzie", odbierając wsi jej własny głos. Dziś miejsce kultury chłopskiej zajmuje kultura ludowa. Ale jest to zjawisko wtórne. Powtarza dawne wzorce, lecz nie tworzy nowych. A przecież natura i kultura nie znoszą pustki. Czy zurbanizowana wieś ocali tradycję i etykę? Czy stworzy nowe wartości, czy też globalna uniformizacja ujednolici obyczaje od Brukseli po Dołhobrody nad Bugiem? W reportażu głos zabierają: malarz Stanisław Baj, pisarz i dramaturg Wiesław Myśliwski, aktor Stefan Schmidt, a także mieszkańcy wsi Dołhobrody nad Bugiem. Reportaż powstał w 2005 roku.
"Ostatnia akcja" - reportaż Antoniego Rokickiego
Andrzej Puskarz z wykształcenia był piekarzem, z zawodu listonoszem. Po godzinach razem z żoną Magdaleną byli strażakami-ochotnikami. Nocą 26 września 2022 roku wyruszyli razem z kolegami z ochotniczej straży pożarnej na akcję ratowniczą. Mieli pomóc rannej kobiecie, która na autostradzie potrąciła łosia. Niestety, był to ostatni wyjazd Andrzeja. Antoni Rokicki po trzech latach od tej tragicznej nocy odwiedza Balice pod Krakowem i rozmawia z rodziną zmarłego. Bliscy Andrzeja Puskarza wspominają, że "był duszą towarzystwa., zawsze można było na nim polegać i robił najlepsze rogale w Balicach". Jak poradzili sobie z traumą po stracie męża, taty? Co czują, gdy w mieście zaczyna rozbrzmiewać strażacka syrena?
"Tomasz i Thomas" - reportaż Hanny Dołęgowskiej
Reportaż opowiada o niezwykłej drodze Tomasza Łukaszuka, chłopca z Gdyni, który po emigracji do Kanady stał się jednym z najbardziej rozpoznawalnych polityków Alberty. Jego życie rozpięte jest między dwoma światami: w Polsce był Tomaszem, w Kanadzie stał się Thomasem. Wszystko zaczęło się od dramatycznej decyzji jego ojca, marynarza, który w 1979 roku poprosił o azyl, zostawiając rodzinę w realiach PRL-u. Po trzech latach rozłąki matka i synowie dołączyli do niego, zaczynając nowe życie najpierw w Nowej Szkocji, potem w Albercie. Reportaż śledzi drogę chłopca uczącego się języka, kultury i własnej tożsamości, aż po moment, gdy jako pierwszy Kanadyjczyk polskiego pochodzenia zostaje wicepremierem Alberty. Wizyta w Gdyni, miejscu symbolicznie związanym z polskimi wyjazdami za granicę, staje się dla niego okazją do refleksji nad ceną emigracji, pamięcią o miejscu, z którego pochodzi, i tym, jak rodzi się w człowieku nowe życie.
Na audycję "Noc z reportażem" w imieniu Bartosza Panka zapraszamy we wtorek (31 marca 2026) o godz. 0.05 na antenę Programu 1.
***
SRPR

